بحر طویل یکی از قالب های شعر سنتی فارسی است که بیشتر برای بیان مطالب طنز آمیز ، هزل و گاه مرثیه ، تعزیه نامه و یا مناظره های مجالس سخنوری به کار می رود . در این نوع شعر بر خلاف سایر قالب های شعر سنتی فارسی تساوی مصراع ها وجود ندارد ، به این ترتیب که بحر طویل از یک یا چند قسمت که اصطلاحا ً بند نامیده می شود ، تشکیل می شود .

در هیچیک از دیوان های شاعران تا قبل از دوره ی صفویه اثری از بحر طویل یافت نمی شود و در کتاب های مربوط به عروض و قواعد شعر سنتی نیز اشاره ای به این قالب شعری نشده .

از دوره ی صفویه به بعد است که در تذکره های مختلف گاه اشاره هایی به بحر طویل هایی که بعضی از شاعران سروده اند ، شده است و در دیوان های بعضی از شاعران به بحر طویل هایی با مضامین مذهبی یا طنز آمیز بر می خوریم از جمله در دیوان طرزی افشار، شاعر طنز پرداز قرن یازدهم هجری و نیز در دیوان صامت بروجردی ، از شاعران متأخر که بحر طویلی با مضمون مذهبی دارد . گذشته از این ها در ضمن بعضی از داستان های عامیانه از جمله کتاب رموز حمزه ( تحریر دوره ی صفویه ) پاره هایی از چند بحر طویل ثبت شده است .

قدیمی ترین نمونه ی بحر طویل ، نامه ای است به ظاهر منثور که در کتاب تاریخ طبرستان و رویان و مازندران ( 881 ق ) تألیف سید ظهیرالدین مرعشی ضبط شده که از نظر شکل و وزن ، بحر طویل محسوب می شود .

از دوران مشروطیت به بعد ، بحر طویل در روزنامه ها و جراید برای بیان مطالب سیاسی و اجتماعی طنز آمیز به کار رفت . یکی از نشریاتی که به بحر طویل رغبت بسیار نشان می داد ، روزنامه ی توفیق بود که روانشاد ابوالقاسم حالت این بخش را اداره می کرد چرا که در سرودن بحر طویل مهارتی به سزا داشت .

در تاریخ 1388/06/30 و در ساعت 15:37 نظر دهید ()