به نظر شما نهایت بدبختی چیست ؟  كه انسان با لكنت زبان امتحان جدول ضرب بدهد.

- داخل پرانتز را .

بالاترین تصور شما از سعادت دنیوی چیست ؟

ـ  كه دیگر سعادتمند قمی آواز نمی خواند !

چه خطایی را زودتر توانید بخشود ؟‌

ـ  غلط چاپی را نه غلط املایی را زیرا اگر ما صابون را با سین بنویسیم صابون كف نخواهد كرد .

مردانی كه در داستان ها می پسندید كدامند ؟

ـ  مردانی كه در صفحه صد و هفتاد و چهار وارد داستان شوند و در صد و هفتاد و پنج خودكشی كنند .

شخصیت محبوب شما در تاریخ كیست ؟

ـ  من در جغرافیا به دنبالش هستم .

زنانی كه در تاریخ و یا در زندگی واقعی می پسندید كدامند ؟

ـ  نمی دانم .

زنانی كه در داستان ها می پسندید كدامند ؟

ـ  به من مربوط نیست .

نقاش برگزیده ی شما كیست؟

ـ  تمام نقاش های ساختمان كه بدقول هستند و نمی توان تشخیص داد كفش آنها سفید است و یا سیاه ......

آهنگ ساز برگزیده ی شما كیست ؟

ـ  بلبلی كه قناری را به عنوان آسیستانی خود قبول داشته باشد .

صفتی كه در زنان می پسندید ؟

ـ  كه عكس های شیش در چهار را بیش تر از كارت پستال دوست داشته باشند .

فضیلتی كه بر می گزینید ؟

ـ  برای بستن كفش به صندلی متوسل نشویم .

مشغله ای كه دوست می دارید ؟

ـ  تحلیل فلسفی دفترچه ی تلفن .

دلتان می خواست كه به جای چه كسی بودید ؟

ـ  من فیلم بازی نكرده ام كه بدانم می توانم به جای خود حرف بزنم یا نه .

خصلت اصلی شما ؟

ـ  دوست داشتن تمام تلفن های 6 شماره ای كه 5 آن بوق می زند .

عیب اساسی شما ؟

ـ  همه اساسی است .

غایت تصور شما از خوشبختی ؟

                                                                     بقیه در ادامه ی نوشتار

امروزه معمولاً وقتی از نشریات « شوخ طبع و فکاهی انتقادی » نام می بریم ، بدون در نظر گرفتن روش خاص این گونه نشریات ، واژه ی طنز را در تمامی موارد به کار می بریم . اگر چنین برداشتی درست باشد و همه ی این گونه نشریات را بتوان زیر عنوان طنز جای داد ، طبعاً ما در بررسی خود مقولاتی چون شوخی ، فکاهی ، هزل ، هجو و گونه های دیگر شوخ طبعی را نخواهیم داشت . به این جهت در ابتدا اشاره کنیم که واژه طنز که امروزه به طور وسیعی به کار برده می شود ، تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ، مورد استفاده ی هیچ نشریه ی شوخ طبعی قرار نگرفته . به طور ساده هیچ نشریه ای روش خود را « طنز » ذکر نکرده .

با بررسی تاریخ مطبوعات در ایران از چند دهه پیش از پیروزی انقلاب مشروطه تا یک دهه بعد از پیروزی ، درخواهیم یافت که در این سال هاست که هر نشریه ای برای کسب مجوز ناچار باید روشی و به اصطلاح آن روزها ، مسلکی را برای نشریه خود برگزیند و در آن چارچوب« مسلکی » نشریه را منتشر کند ؛ مثلاً روش علمی ، روش ورزشی یا سیاسی ، اخلاقی و ...

تا قبل از پیروزی انقلاب مشروطه چند نشریه ای که بخشی از نوشته های خود را به مطالب غیرجدی اختصاص می دادند ، روش خود را « انتقادی » می نامیدند . چند ماه مانده به پیروزی انقلاب مشروطه ، هفته نامه ی ملانصرالدین در باکو منتشر می شود . بخشی از مطالب و کاریکاتورهای این نشریه مربوط به وقایع ایران است . این شیوه مورد استقبال روشنفکران آن زمان ایران هم قرار می گیرد و در نتیجه تاثیر خود را بر نشریات سال های اول پیروزی انقلاب مشروطه می گذارد . به این جهت این نشریات بعضاً در روش خود واژه « کاریکاتوری » را هم اضافه می کنند . به این ترتیب در نشریاتی که به روش انتقادی از پیروزی انقلاب مشروطه تا کودتای محمدعلی شاه به اسامی قاسم الاخبار ، آذربایجان ، تشویق ، زشت و زیبا ، سلام و علیکم ، ملاعمو ، صوراسرافیل ، کشکول ، آیینه غیب نما ، تنبیه ، نسیم شمال ، خیرالکلام ، استبداد و اصفهان منتشر می شدند ، مطلقاً از واژه ی طنز استفاده نشده ، بلکه همگی آن ها خود را نشریاتی انتقادی ، فکاهی ، مصور ، کاریکاتوری و بعضاً اخلاقی و ... معرفی کرده اند . این روش به صورت یک سنت تا پیروزی انقلاب اسلامی هم ادامه داشت . طی این مدت طولانی چه در نشریات دوره احمدشاه قاجار و چه پهلوی اول یا پهلوی دوم ، حتی در اوج انتشار این گونه نشریات هم هیچ کدام واژه طنز را برای روش خود به کار نبردند . حتی نشریات مشهوری چون توفیق ، باباشمل ، چلنگر و حاجی بابا . این موضوع تا انتشار مجله « کاریکاتور » دولو در سال های 1347 تا 1357 هم ادامه یافت . این مجله هفتگی هم روش خود را سیاسی _ فکاهی تعیین کرده بود .

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ، کم کم واژه طنز مورد توجه نشریات فکاهی انتقادی قرار گرفت . اولین نشریه ای که به طور مشخص روش خود را طنز اعلام کرد ، مجله « طنز و کاریکاتور » جواد علیزاده بود . علیزاده اولین شماره این مجله را در دی ماه 1369 منتشر کرد و روش مجله را « ورزشی ، اجتماعی و طنز » اعلام کرد . هفتگی گل آقا نیز واژه ی طنز را به کار نبرد . در اولین شماره هفتگی گل آقا ، روش مجله به صورت « اجتماعی ، انتقادی ، سیاسی و ... گل آقایی » ذکر شده . در ماهنامه ی گل آقا در سال 1370 و سال نامه ی گل آقا در 1371 روش این نشریات را « ادبی ، اجتماعی و طنز » نام می برد . بعد از این نشریات دیگر ، معمولاً بدون در نظر گرفتن آن چه را منتشر می کردند ، واژه ی طنز را به معرفی روش خود افزودند از جمله مجله « ملون » و « طنز پارسی » و ...

                                                                     بقیه در ادامه ی نوشتار ...

بهاءالدین خرمشاهی

در تاریخ 1388/07/4 و در ساعت 09:00 نظر دهید ()